 |
|
| “สวรรค์ในอก นรกในใจ” จากพระไตรปิฎกสู่อรรถาธิบาย โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต)=“Heaven and Hell are in the Mind” From the Buddhist Canon to Explanation by Somdet Phra Buddhaghosacariya (P.A.Payutto) | ||
| 作者 | ตายี่จัน, พระมหาธนพล (著)=Tayeechan, Phramaha Thanapol (au.) ; Tansrisook, Sompornnuch (著)=ตันศรีสุข, สมพรนุช (au.) |
|---|---|
| 出處題名 | Journal of Buddhist Studies Chulalongkorn University |
| 卷期 | v.30 n.2/3 |
| 出版日期 | 2023.05-12 |
| 頁次 | 1 - 41 |
| 出版者 | Centre for Buddhist Studies, Chulalongkorn University |
| 出版地 | Thailand [泰國] |
| 資料類型 | 期刊論文=Journal Article |
| 使用語言 | 泰文=Thai |
| 附註項 | Authors' Affiliation: Chulalongkorn University, Thailand. |
| 關鍵詞 | สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์=P.A.Payutto; นรก=Hell; สวรรค์=Heaven; การอธิบาย=Explanation; จิต=Mind |
| 摘要 | บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องนรกสวรรค์ในงาน นิพนธ์และธรรมบรรยายของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต) และวิเคราะห์ แนวทางการอธิบายเรื่องนรกสวรรค์ของท่าน เป็นการวิจัยเชิงเอกสารโดยศึกษา จากงานตีพิมพ์ของท่าน ผลการศึกษาพบว่า เรื่องนรกสวรรค์เป็นสิ่งที่ไม่อาจกล่าว ถึงในแง่ของการมีหรือไม่มีโดยอ้างอิงคัมภีร์ทางพุทธศาสนาโดยตรงได้ แต่ควรมี ข้อพิจารณาและท่าทีการปฏิบัติต่อเรื่องนี้เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย ซึ่งสัมพันธ์กับหลักคําสอนเรื่องเกสปุตตสูตรอย่างมีนัยสําคัญ ท่านได้อธิบายนรกสวรรค์แบ่งออก เป็น 3 ระดับ กล่าวคือ ระดับที่ 1 นรกสวรรค์ที่กล่าวโดยอ้างอิงพระไตรปิฎก ที่มี ลักษณะเป็นภพภูมิที่รองรับผลของกรรมชั่วและกรรมดีหลังความตาย ระดับที่ 2 นรกสวรรค์ซึ่งเป็นคุณภาพของจิตหรือภูมิจิต ที่สืบเนื่องไปจากคุณภาพจิตในปัจจุบัน ระดับที่ 3 นรกสวรรค์ที่เป็นความรู้สึกที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจจากการรับอารมณ์ ผ่านอายตนะทั้ง 6 ท่านพยายามเน้นการอธิบายนรกและสวรรค์ในระดับที่ 2 และ 3 โดยแสดงว่า มนุษย์ซึ่งอาจมีสภาพจิตที่หยาบหรือประณีต สามารถที่จะเข้าถึง หรือรับรู้ทุกข์หรือสุขของภพภูมิที่มองไม่เห็นนั้นได้ เมื่อรับรู้แล้วก็ควรตระหนักถึง บทบาทของมนุษย์เองในการเป็นผู้สร้างเหตุให้เกิดผลดีหรือชั่วนั้น แนวทางดังกล่าว นับเป็นการปรับเปลี่ยนการอธิบายแนวคิดเรื่องนรกสวรรค์จากที่เป็นภพภูมิตาม คติจักรวาลวิทยาของพุทธศาสนามาอยู่ที่ภูมิจิตหรือคุณภาพของจิตของมนุษย์ซึ่ง สัมพันธ์กับคําสอนเรื่องกรรม และทําให้สามารถสื่อสารได้อย่างสะดวกกว้างขวาง ไปยังความรับรู้และเหตุผลของผู้คนในบริบทในสังคมปัจจุบัน The article aims to survey the concept of hell and heaven as explained by Somdet Phra Buddhaghosacariya (P.A.Payutto) in works and lectures and analyze the explanation. It is the documentary research of the publications. It is found that, in his view, hell and heaven are not the subject for a direct reference to Buddhist scripture. There should be some points to consider and treat the subject, which is significantly related to Kalamasutta, Buddha’s teaching about discretion. He categorizes the concept into 3 levels: 1) hell and heaven as cited from the Pali canon, the planes of existence in Buddhist cosmology where the result of bad and good deeds appears after death; 2) hell and heaven as the qualities of mind, which the beings in hell and heaven normally have; 3) hell and heaven as the unsatisfying and satisfying feelings, which the beings normally perceive. He emphasizes the concept of hell and heaven in the second and third level, which human can experience and perceive. Having experienced and perceived suffering and happiness from the hell and the heaven, one should realize their role in creating the good or bad results. Hell and heaven perceived with mind and perceptions is regarded as the new explanation from the physical or cosmological one to the mental qualities that relates to the doctrine of Karma. It can also widely and conveniently be communicated to the senses of feeling and reasoning of the people nowadays. |
| 目次 | บทคัดย่อ 1 คําสําคัญ 2 Abstract 3 Keywords 4 1. บทนํา 5 2. ภูมิหลังความคิดทางวิชาการพระพุทธศาสนา 7 2.1 ความซื่อตรงในความเป็นพระภิกษุ 8 2.2 การยึดหลักการในพระไตรปิฎกบาลี 10 2.3 การทำให้พระไตรปิฎกเข้าถึงได้ง่าย 12 2.4 การใช้โยนิโสมนสิการมองคำสอนในพระไตรปิฎก 15 3. ความสำคัญของนรกสวรรค์กับการวางท่าทีอันเหมาะสม 18 3.1 ความสำคัญของนรกสวรรค์ 18 3.2 ข้อควรระวังในการสอนเรื่องนรกสวรรค์ 21 3.3 นรกสวรรค์กับการใช้หลักเกสปุตตสูตร 22 4. นรกสวรรค์ตามแนวทางการอธิบาย ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ 25 4.1 นรกสวรรค์ในจักรวาลพุทธศาสนาโดยอ้างอิงพระไตรปิฎก 25 4.2 นรกสวรรค์ซึ่งเป็นคุณภาพของจิต 31 4.3 นรกสวรรค์ซึ่งเป็นการรับรู้อารมณ์ 34 5. บทสรุป 37 บรรณานุกรม 39 |
| ISSN | 08588325 (P); 2651219X (E) |
| 點閱次數 | 168 |
| 建檔日期 | 2024.08.20 |
| 更新日期 | 2024.08.22 |
建議您使用 Chrome, Firefox, Safari(Mac) 瀏覽器能獲得較好的檢索效果，IE不支援本檢索系統。
